Het is oorlog, maar we willen het niet zien
Oorlog, dat klinkt ouderwets. Tanks die grenzen oversteken, soldaten in loopgraven, parades in Moskou. En dus kan de Nederlandse politiek geruststellend zeggen: we zijn niet in oorlog.
Het parlement heeft immers niets verklaard. Geen stemming in de Tweede Kamer, geen krantenkop met ‘Koninkrijk der Nederlanden in oorlog’. Sterker nog, ons parlement is al maanden niet in staat om consensus te bereiken over iets simpels als een deuk in een pakje boter. Dus oorlog? Nee hoor, dat speelt hier niet.
Maar de data vertelt een ander verhaal.
Sabotage in Excel
Het International Institute for Strategic Studies (IISS) houdt sinds 2018 een open-source database bij van sabotage en geheime operaties met vermoedelijke Russische herkomst. Dat klinkt als nichewerk voor analisten met dikke brillen en Excel-sheets. Tot je die data opent. Dan zie je een patroon dat niet meer losgelaten kan worden.
– Sabotage aan kabels (internetlijnen en energienetwerken in Scandinavië)
– Brandstichtingen in magazijnen, havens en logistieke knooppunten
– Cyberaanvallen op energiecentrales, luchthavens en spoor
– Spionage en vandalisme
Geen tanks, maar wel incidenten die als puzzelstukjes in elkaar vallen. De kaart van het IISS ziet er uit als een zenuwstelsel dat overal onder stroom staat.
Het Eagle S-moment
Neem de kerst van 2024. Terwijl de meeste Europeanen hun derde bord gourmet naar binnen werkten, werd de Estlink 2-kabel tussen Finland en Estland doorgeknipt. Oorzaak: de Russische tanker Eagle S, die zijn anker ‘per ongeluk’ over de kabel liet slepen. Resultaat: dagenlang verstoorde energie- en dataverbindingen, miljoenen aan schade, en één vraag: was dit echt een ongeluk?
De IISS-data zegt: waarschijnlijk niet. Het incident past perfect in een reeks vergelijkbare ‘ongelukken’.
DHL met lucifers
Ook dichterbij huis gebeurde genoeg. In 2024 vloog er een loods van DHL in Duitsland bijna in brand. Een pakketje met ‘specifieke inhoud’ bleek onderdeel van een sabotagepoging. Geen raket, geen drone, geen militaire operatie. Gewoon een doos met lucifers in een supply chain.
En daar zit precies de kracht van hybride oorlog: het lijkt banaal, maar genoeg kleine brandjes ontwrichten een samenleving.
Politiek in slow motion
Toch blijven we collectief doen alsof er niets aan de hand is. ‘Oorlog’ is immers een groot woord. En zolang het parlement dat woord niet wil gebruiken, lijkt de urgentie beperkt. Het probleem: data trekt zich niets aan van framing.
– De feiten: tientallen sabotage-acties sinds 2018, duidelijke escalatie na 2022
– De reactie: versnipperd, traag, vaak pas zichtbaar als de schade al is aangericht
Waarom we het niet willen zien
Er zijn meerdere redenen waarom Europa dit hybride conflict liever niet als oorlog benoemt:
1. Politieke angst voor escalatie – zodra je iets ‘oorlog’ noemt, roep je vragen op over NAVO-artikel 5.
2. Complexiteit verkoopt slecht – sabotage haalt zelden prime time nieuws.
3. Definitie-discussies – zolang er geen formele oorlogsverklaring is, kan men zeggen: er is geen oorlog.
Maar de data is onverbiddelijk: dit ís oorlog, alleen in een andere vorm.
Hybride oorlog = dataoorlog
Wat deze sabotagecampagne bijzonder maakt, is dat ze zichtbaar wordt via data. Het IISS publiceert geen sensationele beelden, maar Excel-rijen met incidenten, locaties en waarschijnlijkheden. En wie die data leest, ziet patronen. Hybride oorlog is dus ook een informatieoorlog: niet alleen kapotte kabels, maar ook framing die zegt: ‘nee hoor, toeval’.
Europa op achterstand
Tot nu toe reageert Europa traag en versnipperd. Rusland maakt relatief lage kosten met sabotage, Europa draait op voor dure reparaties en politieke chaos.
De grootste les uit de IISS-database: hybride oorlog draait niet om tanks of bommen, maar om kostenbalans. Voor Rusland goedkoop, voor Europa duur.
Statistieken en harde data
Volgens het IISS is het aantal sabotage-acties bijna verviervoudigd sinds 2023. Het aantal incidenten verdrievoudigde van 2023 naar 2024. CSIS becijferde: 3 incidenten in 2022, 12 in 2023 en 34 in 2024.
ACLED, een onafhankelijke database, komt tot 190 incidenten van januari 2022 tot april 2025, waarvan 45 duidelijke sabotagecases. AP telde meer dan 70 incidenten sinds 2022, met 12 ernstige sabotagegevallen in 2024.
Het patroon is ondubbelzinnig: de lijn stijgt scherp omhoog.
Conclusie: deuk in een pakje boter
Bij TheDataConnection kijken we naar hype versus realiteit. In dit geval is er nauwelijks hype, maar des te meer realiteit. Sabotagecijfers, branden, kabelbreuken en cyberaanvallen laten zien: het is oorlog, maar we willen het niet zien. Omdat het niet in ons frame past. Omdat het makkelijker is te discussiëren over een deuk in een pakje boter dan over een doorgeknipte internetkabel.
Maar wie de data leest, weet beter.
Bronnen & data
– IISS-rapport: sabotage-acties verviervoudigd sinds 2023 (iiss.org)
– CSIS-analyse: 3 incidenten in 2022, 12 in 2023, 34 in 2024 (csis.org)
– ACLED: 190 incidenten 2022–2025, waarvan 45 sabotagecases (acleddata.com)
– AP: meer dan 70 incidenten sinds 2022, met 12 ernstige sabotagegevallen in 2024 (apnews.com)