Nieuws

Het is opnieuw raak bij de Belastingdienst. Follow the Money bracht recent naar buiten dat meer dan 50 algoritmes van de Belastingdienst volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) mogelijk onrechtmatig zijn. Onvoldoende onderbouwd. Discriminerend. Niet transparant. En dat terwijl we na de Toeslagenaffaire collectief hadden beloofd: “nooit meer.”

Er is iets fascinerends aan de recente pogingen van AI om wiskunde te ‘begrijpen’. DARPA lanceerde dit voorjaar het programma expMath, bedoeld om AI niet alleen rekentrucs te laten uitvoeren, maar om wiskundig inzicht te ontwikkelen. Modellen als AlphaProof en AlphaEvolve lossen inmiddels olympiadewiskunde op waar jij en ik drie espresso’s voor nodig hebben. Maar de echte vraag is: snapt AI wat ze doet? De korte versie: nee, nog niet. De lange versie: dat maakt het juist interessant.

Er waait een koude wind door de mediasector. Niet omdat het aantal abonnees daalt of de advertentie-inkomsten weer eens tegenvallen, maar omdat Google iets nieuws test: een AI-instrument dat je vragen direct beantwoordt, zonder dat je hoeft door te klikken naar de website waar dat antwoord oorspronkelijk vandaan komt. Handig voor de gebruiker, rampzalig voor de uitgever.

Er zit een vreemd soort ironie in deze tijd. Terwijl techbedrijven roepen dat AI de creativiteit democratiseert, lijkt het tegenovergestelde te gebeuren: we verdrinken in middelmatigheid. De Spotify-ervaring illustreert het perfect. AI-gegenereerde muziek duikt op onder artiestennamen, nep-bands scoren miljoenen streams met generieke beats, en luisteraars beginnen af te haken. Wat ooit een platform voor ontdekking was, voelt nu steeds vaker als een zee van algoritmisch geproduceerde ruis. De vraag is niet of AI kunst kan maken, maar of we nog herkennen wanneer iets de moeite waard is.

“Niemand snapt hoe taalmodellen werken, ook de bedrijven erachter niet.” Het is de headline van een interview met MIT-hoogleraar Pattie Maes in het Financieele Dagblad (7 oktober 2025). Ze doelt op de snelgroeiende klasse van AI-systemen – zoals ChatGPT, Gemini en Claude – die miljarden parameters bevatten en zichzelf als het ware ‘leren redeneren’ uit tekst. En hoewel we wéten hoe deze modellen technisch in elkaar zitten, begrijpt niemand meer precies waarom ze zeggen wat ze zeggen.

Als er zelfs bij de kapper wordt gesproken over AI, dan weet je dat je met een grote verandering te maken hebt. Een verandering die je niet kunt negeren, toch? De belofte van AI is immers enorm. Het gaat al het administratieve werk vervangen, het maakt werk radicaal anders, mensen worden overbodig en AI wordt misschien wel intelligenter dan wij. Tenminste, dat was de belofte. Maar laten we nu eens serieus en kritisch kijken naar de realiteit. En om te snappen waar deze beloftes vandaan komen, moeten we even een paar stappen terugdoen.