Data zit in de grond — letterlijk en figuurlijk

Wie het bedrijf van Van den Borne binnenloopt, komt niet in aanraking met romantische landbouwtaferelen, maar met dashboardschermen, grondkaarten, satellietbeelden en machines die real-time data genereren. Al ruim veertien jaar legt hij elke vierkante meter van zijn akkers vast, van bodemgesteldheid tot vochtbalans en van opbrengstmeting tot machineparameters. Data is geen extra laag bovenop zijn teeltproces; het ís het proces. Het interview in EW laat zien hoe ongeforced dat voelt. Geen kunstmatige digitaliseringsdrang, maar een logische evolutie van vakmanschap. Een werkwijze waarin technologie helpt om betere keuzes te maken, zonder de ziel van het familiebedrijf geweld aan te doen.

Generaties dataconsistentie: de kracht van continuïteit

Een van de meest inspirerende aspecten uit het EW-verhaal is de generatielijn. Al in de tijd van zijn opa werd alles minutieus bijgehouden in schriftjes. Zijn vader maakte de overstap naar digitale opslag, inclusief de bekende floppy’s. En Jacob bouwt daar nu op voort met digitale twins en sensortechnologie. Veel bedrijven proberen in korte tijd een datacultuur te implementeren. De landbouw laat zien dat datagedreven werken ook een kwestie van ritme, herhaling en erfgoed kan zijn. Wat Van den Borne doet, bewijst dat échte datavolwassenheid ontstaat door lange reeksen, consistente metingen en een cultuur die nieuwsgierigheid koestert. Bedrijven die worstelen met dataliteracy kunnen daar een waardevolle les uithalen: data begint niet met tools, maar met discipline.

Precision farming is gewoon precision business

Wat opvalt aan de aanpak van Van den Borne is hoe dicht zijn wereld aansluit bij de analytische uitdagingen van CFO’s en controllers. Zijn bedrijf draait op detailinformatie. Een perceel dat een paar procent minder vocht vasthoudt, een bemestingslijn die subtiel moet worden aangepast, een opbrengstgrafiek die realtime inspringt op weersverandering: het zijn dezelfde principes die in finance en control gelden. De landbouw laat zien wat er gebeurt als je fijnmazigheid niet ziet als complexiteit, maar als kans. Wanneer bedrijven hun marges, klantsegmentatie en kostenstructuren op vergelijkbaar detailniveau zouden benaderen, ontstaat precies datgene waar controllers vaak naar streven: inzicht op het juiste moment, in de juiste granulariteit.

Realtime inzicht als natuurlijke praktijk

Waar in het bedrijfsleven realtime reporting nog vaak een ambitie is, is het bij Van den Borne dagelijkse praktijk. De akker is een levende dataset. Machines sturen direct terug welke stukken land extra aandacht nodig hebben. Satellietbeelden geven kleurkaarten van groei en stress. Weersverwachtingen worden realtime vertaald naar bewerkingen. Het resultaat: een digitale tweeling van het bedrijf. Dat maakt zijn boerderij tot een fascinerend voorbeeld van hoe realtime monitoring daadwerkelijk werkt wanneer het niet wordt gedreven door PowerPointpresentaties, maar door noodzaak. Voor organisaties die inzetten op continuous monitoring en continuous assurance is dit een treffende metafoor: realtime wordt pas realistisch wanneer het aansluit op het ritme van de operatie.

De kracht van ketentransparantie

Het EW-interview onderstreept ook een ander punt: de hele keten profiteert mee. Afnemers willen voorspelbaarheid. Retailers willen constante kwaliteit. Verwerkers willen grip op volumes. Boeren die datagedreven werken, versterken die keten automatisch. De landbouw laat zien dat transparantie geen bedreiging is, maar een versterking. Dat is precies wat in veel sectoren nog ontbreekt. Data-integratie vindt vooral binnen de eigen muren plaats, terwijl de grootste winst te behalen valt wanneer delen van een keten elkaar realtime kunnen spiegelen. Wat Van den Borne doet op perceelniveau, kan op organisatieniveau het verschil maken tussen onzekerheid en voorspelbaarheid.

Data als manier van leven, niet als project

Wat het verhaal van Van den Borne uiteindelijk zo krachtig maakt, is dat het aantoont dat datagedreven werken geen grootse strategische koerswijziging hoeft te zijn. Het is eerder een manier van leven: nieuwsgierigheid, meten, verbeteren, weer meten, steeds slimmer worden en technologie zien als een natuurlijke uitbreiding van vakmanschap. Bedrijven zoeken vaak naar datatransformatie in dure trajecten, maar misschien ligt de inspiratie wel op de akkers van Brabant. Daar waar data niet wordt gezien als hype, maar als onderdeel van het dagelijkse werk. De landbouwsector laat zien dat de stap naar datavolwassenheid kleiner is dan veel organisaties denken wanneer ze bereid zijn om klein te beginnen, consistent te blijven en structureel te leren.

De boer als datamentor

De mooiste gedachte die uit het EW-interview naar voren komt, is dat de moderne boer niets meer of minder is dan een Chief Data Officer met laarzen aan. Niet omdat het hip klinkt, maar omdat het simpelweg waar is. Zijn wereld draait op inzichten, lange reeksen, realtime correcties en slimme technologie. De landbouw vormt daarmee een verrassende spiegel voor organisaties die hun datagedreven ambities willen versnellen. Misschien moeten bedrijfsleven en overheid eens vaker naar de boeren kijken. Niet om de stikstofdiscussie, maar om te leren hoe je data écht onderdeel maakt van je kernproces.

Een akker is misschien wel de meest realistische vorm van digitale transformatie die Nederland rijk is.

Bron

Interview met Jacob van den Borne, Elsevier Weekblad, 2025.